Pokaż planer

Logowanie podróżnika

Zostań głównym przewodnikiem - dodawaj miejsca, wystawiaj oceny, wygrywaj nagrody!

Wyszukaj atrakcje

  • Przasnysz, mazowieckie

    Opis miasta

    Przasnysz – gmina miejska w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim, nad Węgierką. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa ostrołęckiego.

    Miasto leżące na Północnym Mazowszu ma połączenia drogowe z Warszawą, Olsztynem, Ostrołęką, Ciechanowem, Makowem Mazowieckim i Mławą. Na wschód od miasta znajduje się lotnisko Aeroklubu Północnego Mazowsza. Największe zakłady produkcyjne – Kross SA, ABB ZWAR S.A., Zakład Meblarski "Węgierka".

    Historia

    Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Przasnysza pochodzą z przełomu epoki brązu i żelaza (ok. 700 p.n.e.).

    W XIII w. na terenie Przasnysza, nad rzeką Węgierką, funkcjonowała osada targowa. Stał tu również dwór myśliwski książąt mazowieckich, którego opis zamieścił Henryk Sienkiewicz w Krzyżakach .

    Nazwa miasta wg ludowych przekazów pochodzi od młynarza Przaśnika, który ugościł zbłąkanego na polowaniu księcia Konrada I mazowieckiego i otrzymał następnie tytuł szlachecki wraz z okolicznymi ziemiami.

    Szybki rozwój zawdzięczał Przasnysz korzystnemu położeniu na pograniczu dwóch ważnych pod względem gospodarczym terenów – Równiny Kurpiowskiej i rolniczej Wysoczyzny Ciechanowskiej. 10 października 1427 Przasnysz uzyskał od księcia mazowieckiego Janusza I Starszego przywilej miejski na prawie chełmińskim.

    Największy rozkwit miasta nastąpił w wieku XVI, zwłaszcza po wcieleniu w 1526 Mazowsza do Korony. Administracyjnie Przasnysz wchodził w skład Ziemi Ciechanowskiej jako stolica rozległego powiatu. Lustracja dóbr królewskich z 1564 wykazała 689 domów w mieście i na przedmieściach oraz przeszło 500 rzemieślników różnych profesji:

    • 126 piwowarów (czterokrotnie więcej niż Warka!)
    • 117 piekarzy
    • 67 szewców
    • 36 kuśnierzy
    • 34 krawców
    • 22 zdunów
    • 14 kowali
    • 6 mieczników
    • 1 złotnika.

    Przasnysz był wówczas trzecim ośrodkiem miejskim Mazowsza po Warszawie i Płocku, liczył wg zaginionej dziś Kroniki klasztoru bernardynów 14 tysięcy mieszkańców, ale liczba ta jest zapewne znacznie przesadzona (współczesne szacunki historyków mówią raczej o 4-5 tysiącach). W opinii Jędrzeja Święcickiego było to miasto wielkie, sławne jarmarkami na woły, wg Aleksandra Gwagnina – miasto szerokie, kamiennym budowaniem sławne.

    W 1576 Przasnysz stał się siedzibą starostwa niegrodowego. W 1648 starostwo przasnyskie otrzymał w nagrodę obrońca Zbaraża książę Jeremi Wiśniowiecki.

    Kres świetności miasta położył wielki pożar w 1613, zarazy, a miary nieszczęść dopełnił najazd Szwedów. 26 stycznia 1657 po zwycięskiej potyczce z oddziałem brandenburskim stoczonej w rejonie Chorzel pojawił się w Przasnyszu Stefan Czarniecki, ale już 1 lutego zmuszony był się stąd wycofać pod naporem przeważających sił Szwedów dowodzonych przez Stenbocka. Wojska szwedzkie stacjonowały w Przasnyszu 11 dni.

    Upadek Przasnysza okazał się niezwykle długotrwały. Dopiero w 2 poł. XVIII w. miasto zaczęło się ponownie rozwijać. W okresie konfederacji barskiej w okolicach Przasnysza mieściła się baza wypadowa oddziału słynnego Kozaka Józefa Sawy-Calińskiego.

    13 marca 1794 stanął w Przasnyszu na czele zbuntowanej I Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej gen. Antoni Madaliński, który swym marszem z Ostrołęki do Krakowa dał sygnał do wybuchu powstania kościuszkowskiego. Madaliński zaciągnął tu oddziałek Kurpiów, formując z nich jednostkę strzelców pieszych.

    Po klęsce insurekcji kościuszkowskiej i trzecim rozbiorze Polski (1795) Przasnysz znalazł się w składzie monarchii pruskiej jako siedziba ogromnego powiatu obejmującego m.in. Ciechanów.

    30 stycznia 1807 w Przasnyszu zatrzymał się Napoleon I Bonaparte.

    W latach 1807-1815 Przasnysz wchodził w skład Księstwa Warszawskiego, następnie Królestwa Polskiego.

    W 1863 powstańcy stoczyli w okolicach miasta kilka potyczek z oddziałami carskimi. 14 listopada 1863 w Przasnyszu dokonano publicznej egzekucji jednego z dowódców powstańczych Stefana Cieleckiego "Orlika" , wziętego do niewoli w czasie bitwy pod wsią Osówka.

    W 2 poł. XIX w. nastąpił szybki rozwój Przasnysza. Działało tu kilka małych zakładów przemysłowych. Z końcem XIX w. władze wojskowe przystąpiły do budowy koszar przy ul. Makowskiej. W 1910 Przasnysz liczył 10 500 mieszkańców.

    W czasie I wojny światowej, w listopadzie i grudniu 1914 pod Przasnyszem toczyły się ciężkie walki pomiędzy wojskami rosyjskimi i niemieckimi. Miasto wielokrotnie przechodziło z rąk do rąk. 24 lutego 1915 Przasnysz został zajęty przez Niemców, ale już 27 lutego zostali oni wyparci przez oddziały rosyjskie z 1 i 2 Korpusu Syberyjskiego. 13 lipca 1915 w obecności przybyłego feldmarszałka Paula von Hindenburga grupa gen. Gallvitza uderzyła na Przasnysz. Po wielogodzinnych walkach, 14 lipca Rosjanie opuścili miasto. W wyniku działań wojennych zniszczeniu uległo 70 % zabudowy Przasnysza.

    W sierpniu 1920 w okolicach Przasnysza miały miejsce wyjątkowo zacięte walki z bolszewicką 15 Armią. Przez dwa tygodnie miasto było okupowane przez wojska sowieckie. Wyzwolenie Przasnyszowi przyniósł 21 sierpnia 202 Pułk Piechoty ze składu Dywizji Ochotniczej płk. Adama Koca.

    W okresie międzywojennym Przasnysz był stolicą powiatu w województwie warszawskim. W pierwszych latach niepodległości trwała odbudowa miasta ze zniszczeń wojennych. Przasnysz otrzymał wiele budowli użyteczności publicznej: elektrownię, gimnazjum i szkołę powszechną, szkołę rolniczą, teatr miejski, stadion i dom sportowy. Głównym zajęciem ludności Przasnysza było nadal rolnictwo, rzemiosło oraz drobny handel. W 1938 Przasnysz liczył 8 000 mieszkańców, w tym ok. 3 000 Żydów.

    W pierwszych dniach września 1939 pod Przasnyszem ciężkie boje toczyła Mazowiecka Brygada Kawalerii pod dowództwem płk. Jana Karcza. Po klęsce wrześniowej Niemcy włączyli powiat przasnyski do Rzeszy. Ludność żydowska została wysiedlona, a następnie wymordowana w obozach zagłady. W klasztorze kapucynek utworzono obóz pracy przymusowej, zakonnice zaś i pasjonistów z pobliskiego klasztoru męskiego wywieziono do obozu koncentracyjnego w Działdowie. W okresie okupacji hitlerowskiej w rejonie Przasnysza aktywną działalność prowadziły organizacje konspiracyjne i oddziały partyzanckie, gł. AK i NSZ. 17 czerwca 1942 Niemcy rozstrzelali za miastem 20 zakładników. 17 grudnia tegoż roku w publicznej egzekucji w rynku powieszono 5 członków sztabu Obwodu ZWZ-AK.

    Wkrótce po zajęciu miasta przez wojska sowieckie 18 stycznia 1945 NKWD rozpoczęła masowe aresztowania i deportacje polskich patriotów. W latach 1945-51 w okolicach Przasnysza działały liczne oddziały zbrojne antykomunistycznego podziemia.

    W latach 60. rozpoczął się szybki rozwój miasta, zahamowany w wyniku reformy administracyjnej z 1975.

    Z dniem 1 stycznia 1999 Przasnysz został siedzibą powiatu w województwie mazowieckim.

    Zabytki

    • kościół farny pw. Wniebowzięcia NMP z lat 1474-1485, wzniesiony w stylu gotyckim, wielokrotnie restaurowany; miejsce chrztu św. Stanisława Kostki i wiecznego spoczynku członków jego rodziny.
    • dzwonnica wolnostojąca gotycka, zapewne z końca XV w. (obok kościoła farnego).
    • zespół dawnego klasztoru bernardynów (dziś pasjonistów): kościół pw. św. Jakuba i św. Anny z l. 1588-1618 – uznawany za jeden z najpóźniejszych kościołów gotyckich w Polsce i klasztor wczesnobarokowy, wzniesiony w l. 1637-1671. Obiekty te wpisane zostały na listę Kanonu Krajoznawczego Polski. W kościele znajduje się słynący łaskami obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, czczony dziś jako Niepokalana Przewodniczka z Przasnysza (koronowany w 1977).
    • zespół klasztorny kapucynek: kościół pw. św. Klary i św. Józefa, wzniesiony w l. 1609-1616 i klasztor z tego samego okresu; wielokrotnie niszczony i odbudowywany, w obecnym wyglądzie bezstylowy.
    • ratusz barokowo-klasycystyczny z końca XVIII w., po I wojnie światowej otoczony z trzech stron parterową przybudówką z podcieniami; ob. Muzeum Historyczne i Urząd Stanu Cywilnego.
    • budynek z pocz. XIX w., wzniesiony dla generała pruskiego Rouquette, w okresie międzywojennym zajmowany przez starostwo powiatowe, ob. siedziba BPH.
    • kamienica, róg Warszawskiej i Mostowej, 1843.
    • domy: ul. Kacza 15 (przebudowany), Mostowa 10, Piłsudskiego 6 (róg Warszawskiej), poł. XIX w.
    • kamienice w rynku, XIX w. (po 1875) i I poł. XX w.
    • d. poczta, ob. PZU, koniec XIX w.
    • budynki w zespole koszar, ul. Makowska, 1902-1912 (nr 3, 5, 6, 7, 10)
    • d. elektrownia, ob. Rejon Energetyczny Przasnysz, 1919.
    • budynek gimnazjum, ob. Zespół Szkół Licealnych im. KEN, l. 20. XX w.
    • zespół d. Szkoły Rolniczej, ob. Dom Pomocy Społecznej, ul. Ruda, l. 20. XX w.
    • d. Teatr Miejski (później kino) i remiza strażacka, ul. Dąbrowskiego, l. 20. XX w.
    • budynek stacyjny, drewn., 1925 (Mławska Kolej Dojazdowa).
    • przytułek, wł. Zgromadzenia SS. Miłosierdzia św. Wincentego á Paulo, 1930-32 (budynek przy ul. Świerczewo).
    • d. Dom Sportowy, ob. Miejski Dom Kultury, l. 30. XX w.
    • most stalowy na rzece Węgierce, po 1920.
    • cmentarz rzymskokatolicki, zał. 1802.
    • park miejski XVIII-XIX w.

    W okresie okupacji hitlerowskiej rozebrane zostały:

    • kościół św. Ducha, gotycki z XV w.
    • synagoga.

    Po II wojnie światowej ich los podzielił XIX-wieczny kościół ewangelicki.

    Kultura

    Muzea

    • Muzeum Historyczne w Przasnyszu
    • Muzeum Weterynarii Wiesławy i Waldemara Krzyżewskich w Przasnyszu

    Biblioteki

    • Miejska Biblioteka Publiczna w Przasnyszu
    • Biblioteka Pedagogiczna w Ostrołęce Filia w Przasnyszu

    Domy i ośrodki kultury

    • Miejski Dom Kultury im. Stanisława Ostoi-Kotkowskiego
    • Klub Garnizonowy

    Stowarzyszenia regionalne

    • Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Przasnyskiej
    • Stowarzyszenie "Razem"

    Wydawnictwa

    • Wydawnictwo Forteca
    • Wydawnictwo Techniczne
    • Wydawnictwo Mazowieckie

    Kultura niezależna

    • Naczelny Organ Wesołej Komitywy Uzurpatorów Rzeczywistości
    • Ogólnopolskie Plenerowe Prezentacje Fotografii Artystycznej "Stodoła" Tadeusza Myślińskiego
    • Duet gitarowy Tomasz Kaszubowski-Paweł Nawara
    • Amicus Dei

     

    Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Przasnysz
  •  

     

     

     

    Ocena:

      0.00 / 5

    1
    2
    3
    4
    5
    Oceniono!

    Ocen: 0

    Lokalizacja na mapie

    Wyznacz trasę dojazdu z:

    Zdjęcia

    Zobacz atrakcje z: Przasnysz

    • Muzeum Historyczne w Przasnyszu Muzeum Historyczne w Przasnyszu

        Muzeum Historyczne w Przasnyszu początkami swoimi sięga działalności Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Przasnyskiej. Wieloletnia działalność oraz ogromne zaangażowanie członków Towarzystwa w propagowaniu historii regionu oraz organizowaniu...



    Zobacz wszystkie

    Przasnysz - dojazd, informacje, zdjęcia, kontakt

    Komentarze

     

    Brak komentarzy.

     

    Dodaj Komentarz

    Dodaj komentarz będąc niezalogowanym. Pamiętaj, że osoba zarejestrowana w naszym serwisie ma znacznie więcej możliwości.

    Autor:

     
     
     
  • Noclegi w Polsce

    www.e-wyjazd.pl

    - noclegi, pokoje, kwatery,
    agroturystyka, SPA

    - darmowa baza noclegowa

  • Hotele w Polsce

    www.hotele.e-wyjazd.pl

    - do 75% taniej

    - ponad 10 000 hoteli

    - rezerwacje online

    - płacisz dopiero w hotelu

  • Polecamy

    www.jeziorolubie.e-wyjazd.pl

    Domek letniskowy nad jeziorem Lubie,
    Linowo, Drawsko Pomorskie

    Bezpośredni dosŧęp do jeziora.

  • Kontakt

    Śledź nas na: Śledź nas na śledziku

    Śledź nas na: Śledź nas na facebook'u